برخى از آنان عبارتند از : 1 . قاضى ابن برّاج طرابلسى ( م 481 ) ؛ مؤلّف كتاب مهذّب . « 1 » 2 . أبو على طوسى ، فرزند شيخ طوسى ( م حدود 515 ) . « 2 » 3 . فضل بن حسن بن فضل طبرسى ( م 548 ) نويسندهء تفسير ارزشمند مجمع البيان . وى آراى فقهى خويش را ذيل آيات الاحكام در همان كتاب تفسير خود آورده است . « 3 » 4 . أبو جعفر محمّد بن على طوسى معروف به « ابن حمزه » ( م حدود 550 ) كتاب فقهى او الوسيلة الى نيل الفضيلة نام دارد . « 4 » 5 . قطب الدين راوندى ( م 573 ) مؤلّف كتاب فقه القرآن . « 5 » 6 . أبو المكارم حمزة بن على بن أبو المحاسن ، معروف به « ابن زهره » ( م 585 ) كتاب معروف او در فقه و اصول ، غنية النزوع نام دارد . « 6 » ويژگىهاى اين دوره : 1 . ركود علمى در فقه و تقليد از آثار شيخ طوسى . بر همين اساس و به تبع شيخ طوسى در اين دوره به علم اصول توجّه ويژه‌اى شد و از عنصر عقل در استدلالات ، بهره بيشترى گرفته شد و ابن زهره ، بخشى از كتاب غنيه را به علم اصول اختصاص داد . وى در عرصه‌هاى مختلف به طور روشن بر عقل اعتماد كرد . همچنين سديد الدّين حمصى ( م 588 ) نيز كتابى به نام المصادر فى اصول الفقه نوشت . 2 . توجّه به فقه القرآن . قطب الدين راوندى ( م 573 ) در همين زمينه كتابى با نام فقه القرآن نوشت و شيخ طبرسى نيز در تفسير مجمع البيان به اين مسأله توجّه خاصّى كرد . « 7 » دورهء پنجم : عصر تجديد حيات فقهى اهل بيت عليهم السلام پس از آنكه سالها افكار شيخ طوسى بر فقه شيعه سايه افكنده بود و به سبب نفوذ فوق العادهء علمى شيخ ، كسى با وى مخالفت نمىكرد ، در اواخر قرن ششم راه نقد افكار وى گشوده شد و نشاط فقاهت و اجتهاد بار ديگر به جمع فقها بازگشت . اين حركت تا قرن يازدهم ( عصر سيطرهء اخباريون ) ادامه يافت .

--> ( 1 ) . ر . ك : امل الآمل ، ج 2 ، ص 149 ؛ روضات الجنّات ، ج 4 ، ص 206 - 202 ؛ اعيان الشيعة ، ج 8 ، ص 18 . ( 2 ) . ر . ك : امل الآمل ، ج 2 ، ص 76 ؛ اعيان الشيعة ، ج 5 ، ص 246 - 244 . ( 3 ) . ر . ك : امل الآمل ، ج 2 ، ص 217 - 216 ؛ روضات الجنّات ، ج 5 ، ص 365 - 357 ؛ اعيان الشيعة ، ج 8 ، ص 400 - 398 ؛ مقدّمهء تفسير مجمع البيان . ( 4 ) . ر . ك : روضات الجنّات ، ج 6 ، ص 274 - 262 ؛ اعيان الشيعة ، ج 2 ، ص 264 - 263 . ( 5 ) . ر . ك : امل الآمل ، ج 2 ، ص 127 - 125 ؛ روضات الجنّات ، ج 4 ، ص 9 - 5 ؛ اعيان الشيعة ، ج 7 ، ص 241 - 239 . ( 6 ) . ر . ك : امل الآمل ، ج 2 ، ص 106 - 105 ؛ روضات الجنّات ، ج 2 ، ص 377 - 374 ؛ اعيان الشيعة ، ج 6 ، ص 250 - 249 . ( 7 ) . موسوعة طبقات الفقهاء ، مقدّمهء جزء دوم ، ص 303 - 302 ( با اندكى تصرّف و تلخيص ) .